1. Umowa europejska dotycząca międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych (ADR)

2. Ustawa o przewozie towarów niebezpiecznych

3. Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w sprawie prowadzenia kursów z zakresu przewozu towarów niebezpiecznych

4. Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w sprawie egzaminów dla kierowców przewożących towary niebezpieczne

Umowa dotycząca Międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych
Agreement concerning the International Carriage of Dangerous Goods by Road - znaczenie w języku angielskim

Przepisy ADR tworzone są przez ONZ - Organizację Narodów Zjednoczonych

1. Klasyfikacja 
2. Ochrona środowiska i przewóz odpadów
3. Co w sytuacji zagrożenia, czyli pierwsza pomoc i bezpieczeństwo ruchu drogowego 
4. Nalepki ostrzegawcze i tablice barwy pomarańczowej
5. Uczestnicy przewozu towarów niebezpiecznych
6. Wyposażenie kierowcy i jednostki transportowej
7. Manipulowanie sztukami przesyłek - przepisy związane z przewozem towarów niebezpiecznych
8. Transport kombinowany
9. Przejazd przez tunele
10. Ochrona towarów niebezpiecznych 
11. Dokumentacja ADR
 

W 2023 roku 52 kraje są stroną Umowy ADR.

Zmiany w Umowie ADR są wprowadzane w cyklach dwuletnich, 1 stycznia roku nieparzystego ( 2023, 2025 itd.). Zawsze istnieje półroczny okres przejściowy pozwalający na stosowanie zarówno starej, jak i nowej wersji ADR. 

Ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o przewozie towarów niebezpiecznych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2147 z późn. zm.).

Towar niebezpieczny -  to taki towar, którego przewóz jest albo zabroniony, albo dopuszczony jedynie na warunkach podanych w przepisach o przewozie towarów niebezpiecznych.

Numer UN - to czterocyfrowy numer rozpoznawczy ( nr PESEL towarów niebezpiecznych)

Prawidłowa nazwa przewozowa – nazwa zgodna z ADR, tzw. „ imię i nazwisko” towaru niebezpiecznego.

Prawidłowa nazwa przewozowa jest wpisywana do dokumentu przewozowego oraz w określonych sytuacjach powinna być umieszczona na sztuce przesyłki.

Umowa ADR ponadto wymienia z nazwy i numeru UN szereg towarów, których przewóz jest zabroniony. Takich towarów niebezpiecznych jest 14.

Jednostka transportowa –pojazd samochodowy lub zespół pojazdów złożony z pojazdu samochodowego i przyczepy (naczepy).

Duży pojemnik do przewozu luzem (DPPL) – (ang. IBC) -  opakowanie przenośne, sztywne lub elastyczne, które:
ma pojemność: 
- nie większą niż 3,0 m3 dla materiałów ciekłych i stałych II i III grupy pakowania;
- nie większą niż 1,5 m3 dla materiałów stałych I grupy pakowania, w przypadku DPPL elastycznego, ze sztywnego tworzywa sztucznego, złożonego, tekturowego lub drewnianego;
- nie większą niż 3,0 m3 dla materiałów stałych I grupy pakowania, w przypadku DPPL metalowego;
- nie większą niż 3,0 m3 dla materiałów promieniotwórczych klasy 7;
jest wykonane w sposób umożliwiający manipulację zmechanizowaną;

DPPL elastyczny, dla materiałów stałych. Często nazywany jako „big-bag” (wielki worek)

DPPL sztywny, złożony do materiałów ciekłych. Często nazywany jako „mauserem” „tysiączek” „paletopojemnik”.

Opakowanie duże - opakowanie składające się z opakowania zewnętrznego zawierającego przedmioty lub opakowania wewnętrzne, które:
- przystosowane do mechanicznego manipulowania;
- przekracza 400 kg masy netto lub 450 litrów pojemności, lecz ma objętość nie większą niż 3,0 m3.

Do opakowania dużego nie można zapakować materiału niebezpiecznego, który nie jest zapakowany w opakowania wewnętrzne – nie dotyczy to przedmiotów takich jak np. aerozole lub akumulatory.

Opakowanie zbiorcze - opakowanie użyte w celu umieszczenia w nim jednej lub więcej sztuk przesyłki, zgrupowanych w jednostkę łatwiejszą do manipulowania i układania podczas przewozu. Opakowaniem zbiorczym może być paleta lub skrzynia tektura.

Butla – jest to transportowe naczynie ciśnieniowe o pojemności wodnej nie większej niż 150 litrów. Może być stosowane do przewozu gazów sprężonych, skroplonych lub rozpuszczonych.

Wiązka butli - jest to zestaw trwale umocowanych w specjalnej konstrukcji butli, połączonych ze sobą wspólnym kolektorem.
Całkowita pojemność wodna wiązki butli nie powinna przekraczać 3 000 litrów, za wyjątkiem gazów trujących, dla których pojemność ta jest ograniczona do 1 000 litrów.

Członek załogi - oznacza kierowcę lub osobę towarzyszącą kierowcy z przyczyn związanych z bezpieczeństwem, ochroną, szkoleniem lub czynnościami transportowymi. 

Członkiem załogi pojazdu, oprócz kierowcy prowadzącego pojazd, może być jego zmiennik – drugi kierowca, konwojent, którego obecność w pojeździe wynika z zapisów np. w planie ochrony transportu, czy też osoba odpowiedzialna za ładunek znajdujący się w jednostce transportowej.

Końcowy produkt operacji pakowania, składający się z opakowania, opakowania dużego lub DPPL wraz z jego zawartością, które przygotowane są do wysyłki. 

Przez przygotowanie do wysyłki należy rozumieć odpowiednie zamknięcie opakowania oraz umieszczenie na nim wymaganego przez ADR lub inne przepisy dotyczące przewozu towarów niebezpiecznych oznakowania: nalepek, znaków i stosownych napisów.

Określenie to obejmuje naczynia do gazów (butle, wiązki butli, bębny ciśnieniowe, naczynia kriogeniczne, pojemniki aerozolowe itp.), jak również przedmioty, które ze względu na swój rozmiar, masę lub kształt mogą być przewożone bez opakowania albo w pakietach, klatkach lub w urządzeniach do przenoszenia.

Przewóz w sztukach przesyłki – jest to przewóz towarów niebezpiecznych w opakowaniach, opakowaniach dużych, dużych pojemnikach do przewozu luzem (DPPL) lub naczyniach do gazów oraz przedmiotów zawierających materiały niebezpieczne, które ze względu na swój rozmiar, masę lub kształt mogą być przewożone bez opakowania albo w pakietach, klatkach lub w urządzeniach do przenoszenia.

Wymagane są uprawnienia podstawowe ADR dla kierowcy.

Przewóz luzem – jest to przewóz w pojazdach, kontenerach lub kontenerach do przewozu luzem nieopakowanych materiałów stałych lub przedmiotów.

Wymagane są uprawnienia podstawowe dla kierowcy.

Przewóz w cysternach – przewóz gazów, cieczy lub materiałów stałych w cysternach.
Obejmuje on przewóz w cysternach stałych (pojazdach-cysternach), kontenerach-cysternach, cysternach przenośnych, cysternach odejmowalnych oraz cysternach stanowiących elementy pojazdu-baterii lub wieloelementowego kontenera do gazu (MEGC).

Wymagane są uprawnienia podstawowe plus specjalistyczne dla kierowcy.

Przeszkoleniu podlegają wszystkie osoby zatrudnione przez nadawców, przewoźników, odbiorców, załadowców, pakujących, rozładowców, napełniających, których obowiązki dotyczą przewozu towarów niebezpiecznych.

Zakres szkolenia powinien odpowiadać zakresowi obowiązków i odpowiedzialności tych osób. Szkolenie powinno odbyć się przed podjęciem obowiązków dotyczących przewozu towarów niebezpiecznych. Dopuszcza się wykonywanie pracy przez nieprzeszkoloną osobę, jeżeli pracuje pod bezpośrednim nadzorem osoby przeszkolonej.

Szkolenia stanowiskowego – w trakcie którego pracownicy powinni przejść szczegółowe szkolenie z zakresu przepisów o przewozie towarów niebezpiecznych, ściśle odpowiadające ich odpowiedzialności i obowiązkom. W przypadkach gdy przewóz towarów niebezpiecznych związany jest z transportem kombinowanym, pracownicy powinni być zaznajomieni z wymaganiami dotyczącymi innych rodzajów transportu.

Aby przystąpić do egzaminu po kursie ADR kierowca powinien mieć ukończone 21 lat oraz posiadać prawo jazdy kategorii B. 

kurs podstawowy – zakres przewozu drogowego towarów niebezpiecznych wszystkich klas, z wyjątkiem klasy 1 i klasy 7,

kurs specjalistyczny – zakres przewozu drogowego w cysternach,

kurs specjalistyczny – zakres przewozu drogowego towarów niebezpiecznych klasy 1 (materiały wybuchowe),

kurs specjalistyczny – zakres przewozu drogowego towarów niebezpiecznych klasy 7 (materiały promieniotwórcze).

Upoważnia do:

Przewozu sztuk przesyłki

Przewozu luzem

Przewozu w cysternach odejmowalnych  i pojazdach bateriach do 1000 L pojemności całkowitej

Przewozu w kontenerach – cysternach, MEGC i cysternach przenośnych do 3000 L pojemności całkowitej

Upoważnia do:

Przewozu w cysternach odejmowalnych  i pojazdach bateriach powyżej

1000 L pojemności całkowitej

Przewozu w kontenerach – cysternach, MEGC i cysternach przenośnych powyżej 3000 L pojemności całkowitej

Upoważnia do:

Przewozu materiałów wybuchowych w sztukach przesyłki w ilości wymagającej oznakowania jednostki transportowej tablicami barwy pomarańczowej

Upoważnia do:

Przewozu materiałów promieniotwórczych w sztukach przesyłki w ilości wymagającej oznakowania jednostki transportowej tablicami barwy pomarańczowej

Kierowcy nieposiadający ważnego zaświadczenia ADR odbywają kurs początkowy.

Kierowcy z ważnym zaświadczeniem ADR mogą przystąpić w ciągu roku poprzedzającego termin ważności zaświadczenia do kursu doskonalącego.

Nowy okres ważności zaświadczenia rozpoczyna swój bieg od daty upływu aktualnego terminu ważności. Zaświadczenie ADR ważne jest 5 lat od daty egzaminu po kursie podstawowym.

Kursy specjalistyczne są ważne tylko w okresie ważności kursu podstawowego.

Zaświadczenia ADR wydawane są przez marszałka województwa, w którym był organizowany egzamin.

W ciągu 14 dni od daty egzaminu kierowca powinien otrzymać list polecony z zaświadczeniem ADR.

Każde rozszerzenie uprawnień wiąże się z wydaniem nowego zaświadczenia. Koszt zaświadczenia wynosi 50 zł.

Status produkcji można sprawdzić na www.info-car.pl 

Zaświadczenia ADR uzyskane w innych państwach, w których obowiązuje ADR są ważne we wszystkich tych państwach, bez względu na posiadane przez kierowcę obywatelstwo. Zaświadczenie uzyskane w Polsce przez polskiego kierowcę jest honorowane każdym innym kraju.

Wzór zaświadczenia z Albanii.